Hỏi đáp

   

Gần 70% doanh nghiệp khẳng định có tình trạng "đi đêm"

Có 68,7% ý kiến cho rằng có tình trạng ăn chia, hối lộ trong quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con; 64,7% cho rằng các cấp quản lý trong DN lạm dụng quyền hạn, sử dụng phương tiện, tài sản vào mục đích cá nhân...

Số liệu này đã được đưa ra tại cuộc Đối thoại về phòng chống tham nhũng lần thứ 12 giữa chính phủ Việt Nam với cộng đồng các nhà tài trợ, các đối tác phát triển do Thanh tra Chính phủ, VCCI và Đại sứ quán Vương quốc Anh phối hợp thực hiện. Chủ đề của đối thoại lần này là Nâng cao vai trò của doanh nghiệp và khu vực tư trong công tác phòng chống tham nhũng. Cuộc đối thoại có sự tham dự của Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc.

 

 

Tại hội thảo, ông Huỳnh Phong Tranh – Tổng thanh tra chính phủ cho biết tham nhũng, hối lộ trong hoạt động của doanh nghiệp tác động tiêu cực đến đời sống kinh tế, xã hội của mọi quốc gia; làm tăng chi phí, phá vỡ nền tảng quản trị của doanh nghiệp, tạo ra sự bất bình đẳng trong cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trên thị trường. Đặc biệt, khi tham nhũng, hối lộ được thực hiện với sự cấu kết giữa doanh nghiệp với các quan chức tha hóa, sẽ hình thành “Những nhóm lợi ích thân hữu”, có khả năng tác động tiêu cực tới quá trình xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật, khi đó hậu quả càng thêm nghiêm trọng.

Theo báo cáo nghiên cứu về tình hình tham nhũng trong doanh nghiệp của thanh tra chính phủ, có 37% DN coi tham nhũng vặt (phải chi khoản tiền hối lộ nhỏ để đối phó với sự nhũng nhiễu, vòi vĩnh, gây khó khăn của cán bộ công chức hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ công) là rất phổ biến.

Trong quan hệ giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân, có đến 68% DNTN phải chi trả hoa hồng trực tiếp hoặc thông qua trung gian để có hợp đồng với DNNN, họ phải chi bình quân 2,8%, thậm chí đến 10% tổng số tiền vay để trả cho dịch vụ môi giới hoặc tư vấn vốn vay ngân hàng. TTCP đánh giá đây là hình thức hối lộ thương mại, nó biểu hiện thông qua việc chi trả hoa hồng, trích thưởng, thoả thuận "gửi giá" vì động cơ vụ lợi trong thực hiện hợp đồng giữa các DN. Mặc dù pháp luật về PCTN không điều chỉnh các quan hệ này nhưng các hành vi này có tính chất tương tự hành vi tham nhũng.

Bên cạnh đó tham nhũng còn xảy ra trong quan hệ nội bộ DN, có 68,7% ý kiến cho rằng có tình trạng ăn chia, hối lộ trong quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con; 64,7% cho rằng các cấp quản lý trong DN lạm dụng quyền hạn, sử dụng phương tiện, tài sản vào mục đích cá nhân... Việc tham nhũng trong nội bộ DN được đánh giá do nhiều nguyên nhân xảy ra và nó trở thành nguy cơ lớn nhất đe doạ sự phát triển lâu dài của DN.

Trước vấn đề này, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã phát biểu chỉ đạo: “Việc phát triển doanh nghiệp trong điều kiện pháp luật chưa minh bạch sẽ tạo nên việc có sự cạnh tranh không lành manh, đi biếu xén để đạt được mục đích. Theo tôi, khu vực tư nhân là khu vực rất dễ gây ra tham nhũng. Mới đây, chính phủ đã ban hành nghị định 47 qui định rõ vai trò và nghĩa vụ của doanh nghiệp, hiệp hội trong việc chống tham nhũng. Đây cũng là một vấn đề mà các cấp các ngành và đặc biệt là doanh nghiệp cần phải chú ý để thực hiện cho tốt. Hơn nữa, nhận thức của ta từ trước đến nay cho rằng doanh nghiệp là nạn nhân của tham nhũng - điều đó đúng nhưng chưa đủ. Nhiều doanh nghiệp thường xuyên chủ động đưa hối lộ. Vì thế chúng ta càng cần phải có chế tài đủ mạnh để răn đe được doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp coi hối lộ là để tạo lợi thế”.

Từ phía cơ quan phụ trách về phòng chống tham nhũng, Tổng thanh tra chính phủ Huỳnh Phong Tranh cho rằng:  “Nhiều giải pháp trước đây chúng tôi đã triển khai nhưng không hiệu quả và còn mang tính hình thức nên tới đây, chúng tôi sẽ hoàn thiện hơn. Thứ hai nữa là công tác thanh kiểm tra, phát hiện mà đặc biệt là công tác phát hiện rất quan trọng. Bây giờ không những chúng tôi thực hiện công tác này từ các cơ quan kiểm toán mà còn từ chính trong dân, từ các cơ quan truyền thông để mà xử lý cho chặt chẽ”.

Tại buổi đối thoại, ông Haike Manning – Đại sứ Newzealand tại Việt Nam đã chia sẻ những kinh nghiệm của nước mình – một trong những nước được đánh giá là ít tham nhũng nhất thế giới. Ngài đại sứ đã góp ý 5 điểm mà Việt Nam cần thực hiện để giảm tham nhũng triệt để:

Thứ nhất, Chính phủ Việt Nam cần đặc biệt quan tâm tới tầm quan trọng của việc thực hiện có hiệu quả của luật phòng chống tham nhũng. Thứ hai, cần thành lập những quy chế để doanh nghiệp bị nhũng nhiễu có thể phản ánh được tình trạng của họ. Thứ ba, mở rộng phạm vi của luật để có thể bao quát cả khu vực tư nhân nghĩa là phải xử phạt cả người nhận và người đưa hối lộ. Thứ tư, chính phủ điện tử sẽ là công cụ đắc lực để hỗ trợ cho công tác phòng chống tham nhũng. Thứ năm, cần nâng cao nhận thức của doanh nghiệp để họ hiểu rõ vai trò của mình như thế nào và không nhất thiết họ phải lựa chọn hối lộ thì mới đạt được mục đích.

Về phía đại diện doanh nghiệp, ông Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch VCCI cho biết tới đây, VCCI sẽ đưa ra một đề án nhằm để doanh nghiệp có thể tự mình công bố liêm chính và những hình thức liên quan đến liêm chính: “Chúng tôi sẽ đưa ra đề án 12 trình chính phủ, trong đó doanh nghiệp có thể tự công bố liêm chính, thành lập liên mình liêm chính, đề xuất các biện pháp liêm chính. Và những doanh nghiệp tham gia vào hoạt động này, chúng tôi đề nghị họ sẽ được ưu tiên để tham gia vào các dự án xây dựng chung chẳng hạn hoặc những dự án của nhà nước, hợp tác công tư”.

Đối thoại về phòng chống tham nhũng lần này có thể coi là đối thoại đầu tiên mà vấn đề tham nhũng, hối lộ trong hoạt động của doanh nghiệp được các cơ quan chính, các nhà tài trợ quốc tế  và cộng đồng doanh nghiệp cùng thảo luận với nhiều góc nhìn và qui mô rộng rãi.

Hồ Hường - dddn.com.vn